Eyüp, İstanbul surlarının dışında, İstanbul'un fethinden sonra Türkler tarafından kurulmuş bir yerleşim.
Eyüp'e adını veren Hz.Muhammed'in bayraktarı Abâ Ayyûb Mekke'den Medine'ye göçtükten sonra O'nu evinde ilk misafir eden kişi olmuştur. Abâ Ayyûb, Doğu Roma İmparatorluğu'nun merkezi olan Konstantinapolis'e karşı Ermenilerin düzenledikleri sefere katılmış, muhtemelen bugün türbesinin bulunduğu noktada şehit olmuştur.

Fatih Mehmet şehri kuşattığında Abâ Ayyûb'un mezarı bulunmuş ve şimdiki türbe ve cami de bu noktada yaptırılmıştır. Mezar yerinin bulunmasıyla ilgili çeşitli hikayeler varsa da en bilineni Akşemseddin'in bu noktayı düşünde gördüğüdür. Aslında mezar yerinin korunması, Arap kuşatmasının kaldırılmasında öne sürülen koşullar arasındaydı. Eyüp Sultan Külliyesi fetihten kısa süre sonra yaptırıldı. Depremlerden hasar gören camii, III.Selim tarafından onarımı yaptırıldı. Daha sonra da birçok kere onarım gören külliye yapıları, bugün III.Selim döneminin mimari bezeme zevkini yansıtır.

Eyüp Türbesi siyasi bir fonksiyona da sahiptir. Yeni tahta çıkan Osmanlı sultanları bu türbede merasimle kılıç kuşanarak Halife ünvanını alırlar.
Eyüp, Mekke, Medine, Kudüs'ten sonra dördüncü en kutsal İslam ziyaretgahıdır. Abâ Ayyûb'un ahirette şefaatini kazanmak ümidiyle Eyüp bir türbeler, kabristanlar semti olmuştur.
Ayrıca çeşitli tarikatlara ait tekkeler de burayı merkez edinmişlerdir.