|
|
 |
JOSEFOV - JEWISH TOWN - YAHUDI KASABASI
Old
Town içinde yer alan Josefov, en eski Yahudi yerleşim yeridir. 10. yy da Ujezd
ve Vysehrad'in aşağı kısmına yerleşen Yahudiler , daha sonraları 12.yy da Dusni
caddesi üzerinde yeni bir yerleşim bölgesi oluşturdular ve bir sinagog yaptılar
(Old School > Eski Okul) .
13. yy ortalarında Old-New
Synagogue çevresinde bir Yahudi kasabası ortaya çıktı ve bu bir anlamda Yahudi
gettosu oldu. Old Town bölgesinde yaşayan diğer insanlardan ayrı bir dünya oluşturdular
ve zaten kendilerine getirilmiş yasaklarla iyice içe dönük bir yaşam sürdürmeye
başladılar.
Bu yasakların başında politikanın hiçbir alanında yer almamaları, kimi dönemlerde
bulundukları yerleri değiştirmek zorunda bırakılmaları ,16'ıncı yüzyılda Yahudilerin
'bir utanç sembolü' olarak elbiselerine sarı yuvarlak işaret takmaları zorunluluğu
vs. geliyor.
Gerçi tüm bu yasaklamalara ve göce zorlanmalarına karşın gelenek ve göreneklerini
çok iyi bir şekilde korumayı basardılar. 1848 yılında politik haklarını elde ettiler.
1890 yılına gelindiğinde ise , sağlık kurallarına uymadığı gerekçesiyle getto
baştan aşağıya yıkılmış ve sadece mezarlık ile birkaç sinagog bırakılmıştır.
Parizska ve Cervena caddelerinin kesiştiği noktada bulunan Old-New Synagogue
(Stranova Synagogue) bugünkü Yahudi Müzesinin bir parçasıdır.Prag'daki erken
Gotik mimari özelliklerini taşıyan en eski yapıdır.(13. yy) Sinagog'un en eski
bolumu girişidir. Burada bulunan büyük kutu ile eski dönemlerde Yahudilerden vergi
toplanırdı. Bahçesinde F.Bilek tarafından yapılmış bir Musa heykeli bulunmaktadır.
Daracık
Cervana caddesi üzerinde bulunan High Synagogue (Vysoka Synagogue)
16. Yy da yapılmıştır. 17. yy da biraz daha büyütülmüş olan yapı, 19. yy da da
bazı eklemelerle bugünkü halini almıştır. İlk katta bulunan Rönesans salonu oldukça
görkemlidir.
Hemen yanında bulunan Jewish Town Hall (Zidovska radnice) karakteristik
kulesi ve bunun üzerinde bulunan İbranici dilindeki saatiyle dikkat çekmektedir.
16.yy sonlarında yapılmış olan bina , daha sonraları Yahudi bölgesi belediye başkanı
olan Mordechai Maisel'in topladığı yardımlarla 1763 yılında tamir edilmiş ve bugünkü
rococo stilini elde etmiştir.
Ve belki de Yahudi kasabasının en önemli yerlerinden biri Old Jewish Cemetery
(Stary zidovsky hrbitov) bizdeki adıyla "Yahudi mezarlığı". ;Dünyadaki
en eski Yahudi mezarlığıdır.15. yy da kurulmuştur.(1478) New town bölgesinde o
donemde bulunan mezarlık kapatılınca bazı mezarlar buraya nakledilmiştir.
En eski mezar 1439 tarihli Avigdor Kar'a , en yenisi de 1787 tarihiyle Mozes Baeck'e
aittir. Bu mezarlık 300 yıl boyunca Avrupa'da Yahudilerin gömülmesine izin verilen
tek mezarlık olmuş. Mezarlıkta 12000 mezar bulunmakla beraber söylenilene göre
yaklaşık 100.000 ceset burada bulunmakta.
Çünkü bazı mezarlarda 12 ceset üst üste gömülmüş durumda. Mezartaslarinda ölen
kişilerin isimlerin yansıra icra ettikleri meslekleriyle ilgili resimlerde görmeniz
mümkün. Örneğin balık rölyefi olan bir mezartasi rehberimizin anllatığına göre
balıkçı bir Yahudicin mezarı imiş. Mezarlıkta en unlu mezar , Rabi Low
ya da gerçek adıyla Jehuda ben Becalel'e aittir. Yahudiler
arasında adeta bir efsane olan bu kişi 1609 yılında olmuştur.1975 yılında çok
sıkı bir çalışma ile tüm mezar taşları restore edilmiş ve Yahudi cemaatinin ileri
gelenlerine ait mezar taşları belirlenmiştir. Girişin hemen yanında bulunan Neo-Romanesque
tarzındaki 1906 yılında inşam edilen salonda, soykırım sırasında Almanlar tarafından
öldürülen çocukların, toplama kamplarında yaşamlarını sürdürürlerken yaptıkları
çizimler yer almaktadır.
Yine
aynı bölge içinde yer alan bir diğer sinagog ise Klausen Synagogue' dır.
1694 yılında inşaa edilen bu yapının ön salonunda yine zengin bir dekorasyon göze
çarpmaktadır. Çok eski dönemlere ait Ibranice manuskriptler, Prag'daki Yahudilerin
yaşamlarından kesitler sunan dokümanlar bulunmaktadır.
Mezarlığın güney tarafında Rönesans döneminin güzel bir örneği olan Pinkas
Synagogue yer almaktadır. Horowitz Ailesinin dua etmesi için yapılan bu 15.
yy yapısı olan bina, 1535 yılında büyütülmüştür. İkinci Dünya savaşı sonrasında
, iç mekan Bohemya ve Moravia toplama kamplarında ölen 77297 Yahudicin
anisini yaşatmak üzere bir anıt-mekan haline dönüştürülmüştür.
Bulunduğu cadde ile ayni adi taşıyan ve 6 sinagogun son parçası Maisel Synagogue.
Orijinali Rönesans izlerini taşıyan bu bina Belediye Başkanı M.Maisel tarafından
1892-1905 yılları arasında Neo-Gothic tarzına dönüş tünülmüştür.
 |
|
|