Kentleri: Ardanuç, Arhavi, Boçka, Hopa, Murgul, Yusufeli, Şavşat
Artvin
topraklarında, günümüze ulaşan ilk kalıntılar, manastır ve kaleler olup,
ekseriyetiBagratlı Krallığı döneminde, V ile XI. yüzyıllar arasında
yapılmışlardır. XVI. yüzyıl ortalarından itibaren Osmanlı egemenliği
döneminde ise camiler başta olmak üzere türbe, hamam, çeşme, köprü,
ev ve konakların varlığına rastlanmaktadır. Hristiyan ve Türk - İslam
kültürlerinin birer ürünü olan bu yapıların toplamı 200 adet civarındadır.
İl topraklarının büyük bir bölümünü kapsayan Doğu Karadeniz Dağları
ilin doğusundan uzanmaktadır. Çoruh vadisinin kuzey ve kuzeybatısındaki
dağlar deniz kıyısına paralel olarak uzanmaktadırlar.
Batıdaki Rize dağlarının uzantısında bulunan Kükürt tepesi 3348 m. ilin
kuzeyinde yer alan Kardal dağı 3.000 m. doğuda ise 3050 m. yükseklikteki
Yalnızçam dağları yer almaktadır. Kaçkar dağının tepesi 3937 m. ile
il topraklarının en yüksek doruğu durumundadır. En yüksek kesiminden
kuzeye doğru dil biçiminde uzanan üç kısa vadi buzulu vardır. Rize,
Erzurum ve Artvin illeri sınırlarının kesiştiği yerde bulunan bu dağ
son yıllarda organize tırmanma çalışmalarına sahne olmaktadır. Bu dağa
Türkiye Dağcılık Federasyonu tarafından yılda birkaç kez tırmanışlar
düzenlenmekte, bu tırmanışlar Rize Ayder yaylası üzerinden olmaktadır.
Artvin,
ili ikiye bölen Çoruh nehri, dik yamaçlı uzun vadileri, 3900 metreye
kadar yükselen birbiri ardına sıralanmış yüksek dağları, balta girmemiş
doğal ormanları, yüksek dağların doruklarında Krater gölleri, Karagülleri,
yeşil yaylaları, fauna ve flora zenginliği, tarihi kilise, kale ve kemer
köprüleri, geleneksel mimarisi ve festivalleri ile çeşitli turizm değerlerini
içinde barındıran otantik bir turizm beldesidir.
Artvin ilinin en önemli akarsuyu Çoruh nehri, Erzurum'un kuzeyindeki
Mescit dağından doğmakta, Bayburt'a kadar batı yönünde akmakta, daha
sonraları kuzeye yönelmektedir. Çeşitli kaynaklardan beslenen Çoruh
nehrinin en önemli kolları Tortum ve Oltu dereleridir. Artvin ili sukavuşumu
mevkiinde birleşerek dağlar arasına gömüşmüş dik vadiler arasından geçerek
akan Çoruh, Artvin ili zeytinlik mevkii kuzeyinde Merhevi suyu ile birleşerek
kuzeybatı yönünden döner, Artvin yakınlarından geçer, Borçka'da Murgul
suyunu da alarak Muratlının kuzeyinden Gürcistan topraklarına girer
ve Batum Limanının güneyinde Karadeniz'e dökülür. Türkiye'deki uzunluğu
335 km.dir.
Artvin
ilinde irili ufaklı pek çok göl vardır. Bunların çoğu buzul vadilerinin
diplerinde oluşmuştur. Genellikle "Karagöl" adıyla anılmaktadır.
Önleri moron yığınıyla dolu olan bu göller derindir. Özellikle Borçka,
Şavşat ve Ardanuç ilçelerindeki Karagöller ile Alacagölde alabalık üretilmektedir.
Bunlardan Şavşat ilçesine 20 km. mesafede bulunan ve yöre halkınca Meşeli
Karagölü diye adlandırılan Karagöl'ün etrafı ormanlarla çevrilidir.
Orman Bakanlığının burada tesisleri olup özel sektörce işletilmektedir.
Takriben 30.000 m² lik alanı kaplar, ortası çok derindir, alabalığı
boldur. Diğeri ise Borçka Karagöl diye bilinen Karagöl olup, Borçka
ilçesinin Aralık köyü sınırları içerisindedir ve çevresi ormanlıktır.
Takriben 50.000 m² alanı vardır. Orman Bakanlığı'nın burada tesisleri
bulunmaktadır.
İl arazisi engebeli olduğundan yaylalarda birbirinden uzak konumlanmıştır.
Bilbilan, Meşeli, Yavuzköy, Büyükova, Toroshov, Meydancık, Salıkvan,
Balcı, Sahara yaylaları ilin en önemli yaylalarıdır. Yayla ve yaylacılık,
hayvancılığın yaygın olduğu Artvin'de ve Artvin ilinin yaşantısında
önemli bir yer tutar.
Artvin ilinin tüm arazisinin % 95'i ormanla kaplıdır. Orman bakımından
Türkiye ormancılığında geniş ve zengin orman sahasına sahiptir. Orman
ve ağaç türleri bakımından, Türkiye'nin en zengin yerlerinden biridir.
Ormanlar 30-40 km. eninde, kıyı şeridinde ve parçalı kümeler halinde
iç kesimlerde yer almaktadır. Artvin ilinin tüm arazisinin % 3,78 sini
tarım toprakları tutmaktadır.
Artvin'de
ova niteliği taşıyan düzlükler yok gibidir. Buna karşın özellikle kıyı
kesimlerde Alüvyal düzlükler yada kıyı teraslarına rastlanmaktadır.
Akar suların geçtikleri yerlerde derin ve dar vadiler oluşmuştur.
Artvin arazi itibari ile çok engebelidir. Genellikle sarp kayalıkların
ve derin vadilerin şekillendiği bu ilin insanları çetin bir mücadeleye
girmek zorunda kalmışlardır. Tarıma elverişli arazinin az oluşu teraslar
halinde hazırlanan toprakta sebze ve meyve yetiştirilmektedir. İlde
toplum hayatı bölgelere göre farklı özellikler taşımaktadır. Sahil ilçelerinin
halkı fındık ve çay tarımına önem vermektedir. Sanayi kuruluşları; Karadeniz
Bakır İşletmesi, Artvin Lif levha Fabrikası, Borçka Kereste Fabrikaları
ile Muratlı, Kemalpaşa, Hopa ve Arhavi Çay Fabrikaları ve muhtelif özel
sektör çay fabrikalarıdır.
Artvin, kültür kaynakları yönünden zengin bir bölgedir. Tarih boyunca
Anadolu'ya geçiş yollarından birinin üzerinde bulunuşu bu zenginliğinin
nedenini teşkil etmektedir. Gerek tarihi eserler yönünden gerekse folklor
yönünden önemli bir yeri vardır. Artvin, kendine has doğal yapısı ve
Oğuzlardan bu yana gelen geleneksel kültür öğeleri ile karakteristik
bir yapı göstermektedir.