Kentleri: Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı, Maçka, Of, Sürmene, Toyya, Vakfıkebir, Yomra, Şalpazarı

İlk yerleşimin tarihi M.Ö. 2000'li yıllara uzanan kenti bir koloni olarak kuran Miletoslular masayı andıran sekiler üzerine oturması nedeni ile Trapezus adını vermişler. Trabzon koloni olarak kurulmuş ama sonraları 1204-1461 arasında Trabzon yerlerden biriydi. Yavuz Selim şehzadeliğinde Trabzon'da Rum Pontus devletine başkentlik etmiş. Osmanlı döneminde şehzadelerin devlet tecrübelerini artırsın diye sancak beyliğine gönderildiği bulundu ve oğlu Kanuni Süleyman burada doğdu.

Trabzon, konumu nedeniyle yüzyıllardır önemli bir liman kenti ve ticaret merkezi olma niteliğini korumuştur.

Kent merkezi kuzeyden güneye doğru Boztepe'nin üzerine kadar düzgün olmayan teraslar halinde yükselir. Değirmendere, Kuzgundere (ya da Tabakhane) ve Zağnos dereleri güneyden kuzeye derin boğazlarla yerleşimi bölmüştür. Tabakhane ve Zağnos dereleri arasında kalan ve düzgün olmayan yüksek bir masa formundaki alan üzerinde, kentin bilinen en eski yerleşim kalıntıları tespit edilmiştir. İşte bu nedenle Trabzon adının eski Grekçe masa yada yumak anlamında "trapezos" kelimesinden geldiği görüşü ağırlık kazanmaktadır.

Trabzon ili, doğudan Rize, batıdan Giresun, güneyden Gümüşhane ve kuzeyden Karadeniz'le çevrilir. Trabzon ilinin doğu-batı yönünde uzunluğu 100 km ve genişliği 46 km'dir. Arazi tamamen dağlık ve volkaniktir. Hemen deniz kenarından başlayarak içeriye doğru birden yükselen dağlar kısa bir zamanda 400-500 metre yüksekliğe ulaşır.

İlin güney sınırı 2000-3000 metre yükseklikteki tepelerle son bulur. Bu tepeler doğuda Çoruh nehrinde başlayarak Ordu-Samsun istikametinde son bulmaktadır. Trabzon ili; üzerine oturtulmuş tepeler, oldukça dik versanlar ve denize dökülen irili ufaklı bir çok dere ile düzlüğü bozulmuş, dalgalı yırtık görünümlü bir yapıdadır. Kaynağını ilin güneyindeki dağ silsilesinden alarak denize dökülen dereler araziyi oldukça sık ve derin vadilere bölmüştür.

Arazinin denize, yani kuzeye karşı şahlanarak yükselen yapısı nedeniyle Trabzon ili güney rüzgarlarından daima yoksun kalmaktadır. Deniz üzerinde kümelenen buhar kütleleri, aniden yükselen bu dağları aşamadığından bulunduğu ortamda kolayca yağmura dönüşmektedir.

Trabzon ilinde gerçek anlamda göl bulunmamakla birlikte, Of ilçesindeki Haldizen deresinin Şarah köyünden geçen yatağında meydana gelen bir hektarlık küçük bir göl (Uzungöl) mevcut olup bu gölde alabalık bulunmaktadır.

Trabzon ilinde topoğrafik yapı nedeniyle ova sayılabilecek büyüklükte düzlük bulunmamaktadır. Ancak, ilin güney sırtlarında dağ ve tepeler arasında çeşitli yaylalar vardır. Ekilebilir arazinin azlığı nedeniyle köylüler hayvanlarını yaz aylarında genellikle bu yaylalara çıkarmaktadırlar.

Bu yaylalardan; Şehitler, Sultan Murat, Limonsoyu, Turnalı, Kaçalak, Kazankıran, Alaysa, Azkaralaş, Mahora, Karataşlar Sunisi, Ağaçbaşı ve Semerdağı Of ilçesinde, Soğuksu, Menzena, Taşlı, Köşk, Solaklı, Kartlusu, Yarımca, Arpalı, Hamiza, Vizera, Fiyonoylişer, Boğuç, Mescid, Balamus, Kiraz, Üçpınar Sürmene ilçesinde, Haçka, Visera, Karadağ Akçaabat ilçesinde, Beypınarı yaylası ise Vakfıkebir ilçesinde bulunmaktadır.

Trabzon İlinin ekonomik üretim sahaları olarak dokumacılık, balıkçılık, mobilyacılık, yorgancılık, kuyumculuk, bakırcılık, kantarcılık gibi küçük sanatlar ile fındık, makarna ve balık yağı fabrikaları gösterilebilir.

Bunların dışında mobilyacılık, marangozluk, doğramacılık, bakırcılık, ayakkabıcılık ve kuyumculuk gibi küçük sanatlar yaygın olmakla birlikte ancak yerel ihtiyacı karşılayacak miktarda üretim yapılmaktadır. Balıkyağı fabrikasında ilkel koşullarda yunus balıklarından üretilen yağın tamamı ihraç edilmektedir. İl hudutları içinde üretilen fındığın tamamı merkezdeki fındık fabrikasında kırılarak iç fındık haline getirilir. Makarna ve sabun fabrikası ilkel şartlarda çalıştığı için üretim maliyeti oldukça yükselmektedir.

Trabzon ilinin arazi yapısının tarıma elverişli olmaması ve halkın da oldukça fakir olması nedeniyle hemen her evde kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere çok sayıda hayvan beslenmektedir. Beslenen hayvanlar yerli cins olduğundan elde edilen verim de düşüktür.

Birçok meyve sebzenin yetiştirilebildiği Trabzon'da coğrafi yapıdan dolayı tarımsal alanlar sadece yüzde 24 oranındadır. Bu yüzden belirli ürünler dışındaki üretim rakamları büyük değildir. Daha çok aileler kendi ihtiyaçlarına göre üretim yapmaktadırlar.

Coğrafi koşullar, hammadde ve dağıtım noktalarına uzaklık nedeniyle sanayiinin pek gelişme gösteremediği, ayrıca devlet ve özel sektör yatırımlarından da yeterince pay alamayan Trabzon'da daha çok tarımsal yapıya bağımlı bir imalat sanayi görülmektedir.

Çaykur'a ait 8 adet çay fabrikası, özel sektöre ait bir çok çay fabrikası ve fındık işleme tesislerinin yer aldığı Trabzon'da, çimento, inşaat malzemesi, tıbbı malzeme, metal ve cam sanayi üretimi, bakır, altın ve gümüş işletmeciliği yapılıyor. Ayrıca, balık unu ve balık konserve fabrikaları da vardır.

Bağımsız Devletler Topluluğu piyasalarına en yakın yer konumundaki kentte, bu piyasaların ihtiyaçlarına yönelik üretim yapılması yolunda adımlar atılmaktadır. Kuruluşu tamamlanan Trabzon Organize Sanayi Bölgesi yanında, yeni sanayi bölgelerinin kurulması yolunda talepler bulunmaktadır.

Ekonomik etkinlikler içinde turizmin ağırlıklı bir yeri vardır. Daha önce çeşitli tarihsel mekanları ve Doğu Anadolu'ya geçiş noktası olması nedeniyle Batılı turistleri ağırlayan Trabzon, sınır kapılarının açılması ve BDT'nin oluşmasıyla yepyeni bir turizm hareketi; "bavul turizmi" ya da "ticaret turizmi" ile karşı karşıya kalmıştır.